Người có chỉ số axit uric cao có ăn được cá thu không?

Người có axit uric cao không nhất thiết phải kiêng cá thu hoàn toàn. Tuy nhiên, nếu đã mắc gout, cần hạn chế purin và cân nhắc cá thu trong tổng chế độ ăn. Khi đang đau cấp hoặc có bệnh thận, cần hướng dẫn riêng. Chưa có khẩu phần cá thu chung được xác lập là an toàn cho mọi người.

Để quyết định có nên ăn, cần xem bạn chỉ có xét nghiệm axit uric cao hay đã được chẩn đoán gout, bệnh đang được kiểm soát thế nào và bữa ăn còn những món gì. Hướng dẫn dinh dưỡng của Mayo Clinic cho biết người gout vẫn có thể đưa lượng nhỏ cá vào chế độ ăn, nhưng đây không phải khuyến nghị ăn cá thu không giới hạn.

Axit uric cao hoặc bị gout có nên ăn cá thu?

Axit uric cao và bệnh gout không đồng nghĩa với nhau. Một kết quả xét nghiệm đơn lẻ không đủ để tự chẩn đoán gout hoặc xác định bạn được ăn bao nhiêu cá thu.

Bạn có thể cân nhắc theo các tình huống sau:

Tình trạng	Cách cân nhắc cá thu
Axit uric cao nhưng chưa từng có triệu chứng gout	Không tự kết luận phải kiêng cá thu suốt đời. Cần xem lại chế độ ăn tổng thể và được đánh giá nguyên nhân tăng axit uric
Đã mắc gout, hiện không đau	Cân nhắc trong kế hoạch ăn uống phù hợp; không xem việc hết đau là lý do để ăn thoải mái
Đang có cơn gout cấp	Ưu tiên xử trí cơn đau theo hướng dẫn điều trị. Nếu chưa rõ khẩu phần phù hợp, có thể chọn món đạm thay thế
Có bệnh thận hoặc sỏi tiết niệu	Cần hướng dẫn riêng về dinh dưỡng; không tự áp dụng khẩu phần hoặc lượng nước của người khác

Hướng dẫn ACR năm 2020 khuyến nghị hạn chế purin có điều kiện ở người gout. Hướng dẫn cũng phân biệt tăng urat không triệu chứng với gout và nhấn mạnh rằng không nên quy bệnh hoàn toàn cho cách ăn uống.

Vì sao cần cân nhắc cá thu dù cá có omega-3?

Cá thu chứa bao nhiêu purin?

Purin được cơ thể chuyển hóa thành axit uric. Tuy nhiên, không có một con số purin duy nhất đại diện cho mọi loại cá được gọi là “cá thu”.

Nghiên cứu của Kaneko và cộng sự công bố dữ liệu sau trong bảng cá tươi/sống:

Tên thực phẩm trong nghiên cứu	Tổng purin
Chub mackerel	122,1 mg/100 g mẫu
Spanish mackerel	139,3 mg/100 g mẫu

Đây là kết quả phân tích bằng HPLC, không phải lượng axit uric đo được trong máu sau khi ăn. Dữ liệu cũng không xác nhận mọi loại cá thu bán tại Việt Nam đều tương ứng với hai mẫu trên. Nguồn nghiên cứu

Vì vậy, khi thấy các bảng purin đưa số khác nhau, cần kiểm tra tên cá, trạng thái tươi/chín/khô và đại lượng đo. Không nên chọn một con số rồi dùng để tính “lượng cá chắc chắn không gây gout”.

Omega-3 có bù được lượng purin không?

Không thể coi omega-3 là yếu tố trung hòa purin trong cá.

Một nghiên cứu quan sát trên 724 người ghi nhận việc ăn cá giàu omega-3 có liên hệ với nguy cơ tái phát gout thấp hơn sau khi hiệu chỉnh tổng lượng purin. Tuy nhiên, nghiên cứu sử dụng dữ liệu tự báo cáo và không chứng minh rằng ăn cá thu sẽ ngăn cơn gout. Kết quả cũng không xác lập khẩu phần cá thu an toàn. Nghiên cứu Zhang và cộng sự

Lợi ích dinh dưỡng là lý do để cân nhắc thực phẩm trong chế độ ăn đa dạng, không phải lý do ăn không giới hạn.

Nên ăn bao nhiêu cá thu, bao lâu một lần và khi nào?

Có thể áp dụng mức 50 g, 80 g hay 100 g mỗi lần không?

Các hướng dẫn được dẫn trong bài chưa đưa ra mức gam và tần suất cá thu riêng có thể áp dụng cho mọi người tăng axit uric hoặc mắc gout. Vì vậy, không thể khẳng định ăn dưới một con số nhất định sẽ tránh được cơn đau.

Thay vì chỉ hỏi “miếng cá này bao nhiêu gam”, hãy xem cả bữa ăn:

• Bạn đã có hướng dẫn về khẩu phần đạm hay chưa?
• Cá thu sẽ thay cho món thịt/cá khác, hay được ăn thêm?
• Bữa đó có nhiều hải sản, nội tạng hoặc rượu bia không?
• Bạn có bệnh kèm khiến chế độ ăn cần điều chỉnh riêng không?

Nếu đã được hướng dẫn khẩu phần, hãy tính cá thu vào tổng lượng thực phẩm của ngày, đồng thời kiểm tra định lượng đó là phần ăn được khi sống hay sau khi nấu. Hai cách cân không thể dùng thay nhau tùy ý.

Nếu chưa có hướng dẫn cụ thể, không cần cố đưa cá thu vào thực đơn. Bạn có thể chọn nguồn đạm khác và trao đổi về khẩu phần cá trong lần khám tiếp theo. Cũng không nên tự đặt lịch ăn hằng ngày chỉ vì một lần ăn trước đó không xuất hiện đau.

Đang đau hoặc vừa hết đau thì sao?

Khi đang có cơn gout, việc đổi món không thay thế xử trí cơn đau. Sau khi triệu chứng giảm, không có cơ sở từ các nguồn trong bài để ấn định rằng phải kiêng cá thu đúng một số ngày rồi được ăn lại.

Hết đau không có nghĩa là có thể tự ngừng thuốc hoặc bỏ theo dõi. NHS hướng dẫn tiếp tục dùng thuốc hạ urat đều đặn theo đơn ngay cả khi không còn triệu chứng. NHS về bệnh gout

Cũng chưa có căn cứ trong các nguồn này để khuyên ăn cá thu vào buổi sáng hay buổi trưa sẽ giảm nguy cơ gout hơn buổi tối. Điều cần cân nhắc là tình trạng bệnh, khẩu phần và tổng chế độ ăn.

Cá thu luộc, hấp, kho, chiên hoặc đóng hộp khác nhau thế nào?

Cách chế biến không biến cá thu thành thực phẩm có thể ăn tùy ý. Cần phân biệt ảnh hưởng lên purin với lượng dầu, muối và nước sốt trong món ăn.

Nghiên cứu phân tích thực phẩm của Li và cộng sự ghi nhận purin có thể chuyển từ cá sang nước khi luộc. Đây là bằng chứng về thực phẩm trong điều kiện thí nghiệm, không phải thử nghiệm chứng minh cá thu luộc ngăn được cơn gout. Nghiên cứu về purin và quá trình luộc cá

Món cá thu	Điều cần cân nhắc
Luộc	Không xem nước luộc là không chứa purin. Ăn cả cá và uống nước luộc khác với chỉ ăn phần cá
Hấp	Có thể chế biến với ít dầu, nhưng không mặc định hấp làm giảm purin tương đương luộc
Kho	Để ý lượng muối, nước mắm, đường và nước kho sử dụng; kho nhạt không đồng nghĩa loại bỏ purin
Chiên hoặc nướng	Lượng dầu, sốt và phần ăn vẫn cần được tính đến; chưa thể dùng cách nấu để bảo đảm không tăng uric
Đóng hộp	Đọc tên cá, khẩu phần, khối lượng ráo nước và hàm lượng muối; không mặc định ít purin hơn cá tươi
Khô hoặc một nắng	Cân nhắc độ khô, muối và lượng thực ăn; không so trực tiếp cùng khối lượng với cá tươi

Với cá khô, mất nước làm thay đổi nồng độ các thành phần tính trên 100 g. Vì thế, số liệu của cá khô không thể dùng thay cho cá tươi. Dữ liệu phân tích thực phẩm của Kaneko

Gừng, nghệ, chanh hay rau ăn kèm có thể làm món ăn đa dạng hơn, nhưng không nên xem chúng là cách “giải purin” để ăn thêm cá.

Có thể thay cá thu bằng gì trong bữa cơm?

Nếu hôm nay chưa chắc cá thu có phù hợp hay không, bạn vẫn có thể chuẩn bị bữa ăn với nguồn đạm khác. Mayo Clinic đề cập các loại đậu và sữa ít béo trong lựa chọn dinh dưỡng cho người gout. Hướng dẫn dinh dưỡng Mayo Clinic

Một cách sắp xếp đơn giản là cơm, rau và món đạm phù hợp với chế độ ăn của bạn. Chẳng hạn, bữa có đậu phụ và rau có thể là lựa chọn thay cho bữa cá. Đây là ví dụ cách đổi món, không phải thực đơn điều trị dành cho mọi người.

Nếu cá thu đã nằm trong khẩu phần được hướng dẫn, có thể dùng cá làm món đạm của bữa đó thay vì thêm cả thịt, tôm và mực. Không cần biến bữa ăn thành phép cộng của nhiều món đạm chỉ vì mỗi món ăn một ít.

Người có bệnh thận hoặc chỉ định dinh dưỡng riêng cần lựa chọn thực phẩm theo kế hoạch đang áp dụng, kể cả khi đổi sang thực phẩm nguồn gốc thực vật.

Ngoài ăn uống, cần lưu ý gì khi quản lý gout?

Kiểm soát gout không chỉ xoay quanh một món cá. ACR lưu ý thay đổi chế độ ăn thường chỉ tạo thay đổi nhỏ về urat máu, dù thực phẩm có thể là yếu tố khởi phát cơn đau. Vì vậy, chế độ ăn cần đi cùng theo dõi và điều trị phù hợp. Hướng dẫn ACR

Bạn không nên tự tăng thuốc để chuẩn bị cho một bữa ăn hoặc tự giảm thuốc vì đã kiêng cá. Việc điều chỉnh điều trị cần dựa trên đánh giá sức khỏe, không dựa vào một bữa ăn đơn lẻ.

Thông tin về Wealthy Health Super Urinary Gout Support

Nếu đang tìm hiểu sản phẩm bổ sung, bạn có thể tham khảo Wealthy Health Super Urinary Gout Support. Theo thông tin doanh nghiệp cung cấp, sản phẩm được Công Ty TNHH XNK HQM nhập khẩu và phân phối độc quyền chính hãng tại Việt Nam.

Trước khi lựa chọn, cần đọc thành phần, đối tượng sử dụng và cảnh báo trên nhãn. Không nên xem sản phẩm bổ sung là cách bù cho một bữa ăn nhiều purin hoặc lý do để tự thay đổi thuốc. Người đang dùng thuốc hay có bệnh kèm nên trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi sử dụng.

Xem thành phần, cảnh báo và thông tin phân phối Super Urinary Gout Support.

Sản phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.

Câu hỏi thường gặp

Lỡ ăn cá thu khi bị gout thì cần làm gì?

Không nên mặc định chắc chắn sẽ có cơn đau, cũng không tự tăng thuốc hay uống thêm sản phẩm bổ sung để bù. Tiếp tục kế hoạch điều trị đã được hướng dẫn và theo dõi triệu chứng.

Nếu xuất hiện cơn đau, áp dụng hướng dẫn xử trí đã được kê. Đau khớp sưng nóng kèm sốt, rét run hoặc cảm giác mệt nhiều cần được khám sớm vì có thể liên quan đến nhiễm trùng khớp.

Có phải kiêng cá thu suốt đời không?

Không nên đưa ra lệnh kiêng suốt đời chỉ từ một xét nghiệm axit uric cao. Tuy nhiên, khả năng đưa cá thu vào thực đơn cần được cân nhắc theo tình trạng sức khỏe và kế hoạch dinh dưỡng, không chỉ dựa vào việc hiện tại có đau hay không.

Uống nhiều nước hoặc nước chanh sau khi ăn có giúp “giải purin” không?

Không nên coi nước hoặc nước chanh là biện pháp trung hòa purin. Uống đủ nước giúp tránh mất nước, nhưng người được yêu cầu hạn chế dịch cần tuân theo hướng dẫn riêng. Không ép uống lượng lớn để “rửa” một bữa cá. NHS

Chỉ ăn một ít và không đau thì có thể tăng lượng ở lần sau không?

Không nên dùng việc không đau sau một bữa ăn làm phép thử để tăng dần khẩu phần. Cảm giác ở khớp không thay thế được đánh giá kiểm soát bệnh. Nếu muốn ăn cá thu thường xuyên hơn, hãy đưa nhu cầu đó vào trao đổi về chế độ ăn và điều trị.

Tài liệu tham khảo

1. American College of Rheumatology — Hướng dẫn quản lý gout năm 2020.
2. Mayo Clinic — Gout diet: What’s allowed, what’s not.
3. Kaneko và cộng sự, 2014 — Hàm lượng purin trong thực phẩm.
4. Zhang và cộng sự, 2019 — Omega-3 và nguy cơ tái phát gout.
5. Li và cộng sự, 2019 — Phân tích purin trong cá biển khi luộc.
6. NHS — Gout.