Người có chỉ số axit uric cao có ăn được lươn không?

Người có chỉ số axit uric cao vẫn có thể ăn lươn với lượng vừa phải nếu tình trạng sức khỏe cho phép, không nhất thiết phải kiêng hoàn toàn. Tuy nhiên, lươn có chứa purin, một chất khi chuyển hóa sẽ tạo thành axit uric. Người mắc bệnh gout, đặc biệt khi đang có cơn đau cấp hoặc bệnh chưa được kiểm soát tốt, cần thận trọng hơn khi lựa chọn thực phẩm này.

Lươn là nguyên liệu quen thuộc trong nhiều món ăn của người Việt như cháo lươn, miến lươn, lươn xào sả ớt hay lươn om chuối đậu. Thịt lươn cung cấp chất đạm và nhiều dưỡng chất, nhưng với người có axit uric cao, điều đáng quan tâm không chỉ là giá trị dinh dưỡng mà còn là hàm lượng purin và lượng lươn ăn trong mỗi bữa.

Vậy lươn chứa bao nhiêu purin, người bị gout có ăn được không và nên chế biến thế nào để phù hợp với chế độ ăn?

Thịt lươn chứa bao nhiêu purin? Ăn lươn có làm tăng axit uric không?

Lươn có chứa purin nên ăn lươn có thể góp phần làm tăng lượng purin cơ thể cần chuyển hóa. Tuy nhiên, mức ảnh hưởng đến axit uric máu còn phụ thuộc vào khẩu phần, chế độ ăn tổng thể, khả năng đào thải axit uric và tình trạng sức khỏe của từng người.

Purin là hợp chất có sẵn trong các tế bào của cơ thể và nhiều loại thực phẩm. Khi purin được phân giải, axit uric được hình thành và phần lớn được đào thải qua thận. Nếu cơ thể sản xuất quá nhiều axit uric hoặc đào thải không hiệu quả, nồng độ axit uric trong máu có thể tăng cao.

Một nghiên cứu công bố trên tạp chí Biological and Pharmaceutical Bulletin năm 2014 ghi nhận hàm lượng purin trong lươn Nhật Bản là khoảng 92,1 mg/100 g. Để dễ hình dung, có thể tham khảo hàm lượng purin của một số loại cá trong cùng nghiên cứu:

Số liệu cho thấy lươn Nhật Bản có hàm lượng purin thấp hơn một số loại cá như cá hồi và cá mòi. Tuy nhiên, cần lưu ý đây là dữ liệu của lươn Nhật Bản, không phải kết quả kiểm nghiệm trực tiếp đối với lươn đồng phổ biến tại Việt Nam. Hàm lượng purin có thể khác nhau tùy loài và dạng thực phẩm.

Mặt khác, không thể dựa vào hàm lượng purin để kết luận rằng ăn 100 g lươn sẽ làm axit uric máu tăng một mức cố định. Cơ thể còn tự sản xuất purin, đồng thời khả năng đào thải axit uric của mỗi người cũng khác nhau.

Theo hướng dẫn quản lý bệnh gout năm 2020 của Hội Thấp khớp học Hoa Kỳ, người mắc gout được khuyến nghị hạn chế thực phẩm chứa nhiều purin. Tuy vậy, việc điều chỉnh chế độ ăn thường chỉ tạo ra thay đổi tương đối nhỏ đối với nồng độ axit uric máu và không thể thay thế điều trị bằng thuốc khi có chỉ định.

Vì vậy, người có axit uric cao cần chú ý đến lượng lươn ăn vào, nhưng không nên mặc định rằng đây là thực phẩm bắt buộc phải loại bỏ hoàn toàn.

Khi nào người có axit uric cao nên hạn chế ăn lươn?

Không phải tất cả trường hợp axit uric cao đều cần áp dụng chế độ ăn giống nhau. Việc có nên ăn lươn hay không cần xét đến tiền sử bệnh gout, mức độ kiểm soát axit uric và những bệnh lý đi kèm.

Xem thêm: Người bệnh Gút nên ăn gì? 10 loại thực phẩm bạn nên ăn hằng ngày

Người chỉ tăng axit uric nhưng chưa mắc gout

Nếu xét nghiệm cho thấy axit uric cao nhưng chưa từng xuất hiện cơn gout, người bệnh không nhất thiết phải kiêng lươn hoàn toàn. Tăng axit uric máu là tình trạng nồng độ axit uric trong máu cao hơn mức phù hợp, nhưng không đồng nghĩa người đó đã mắc gout. Nhiều người có axit uric cao trong thời gian dài mà không xuất hiện triệu chứng viêm khớp.

Trong trường hợp này, có thể cân nhắc ăn lươn với khẩu phần vừa phải, đồng thời duy trì chế độ ăn cân đối và theo dõi kết quả xét nghiệm theo hướng dẫn của bác sĩ.

Tuy nhiên, nếu axit uric tăng rất cao, có tiền sử sỏi tiết niệu, bệnh thận hoặc các vấn đề chuyển hóa khác, chế độ ăn cần được điều chỉnh theo tình trạng cụ thể. Không nên chỉ dựa vào việc có hay không có triệu chứng đau khớp để quyết định.

Người đã mắc gout nhưng bệnh đang ổn định

Người mắc gout đang được kiểm soát tốt vẫn có thể cân nhắc ăn một lượng nhỏ lươn, tùy theo hướng dẫn dinh dưỡng và khả năng dung nạp cá nhân. Điều quan trọng là không ăn quá nhiều lươn trong một bữa, nhất là khi bữa ăn còn có các thực phẩm giàu purin khác như nội tạng động vật, một số loại hải sản hoặc lượng lớn thịt đỏ.

Ngoài ra, việc không xuất hiện cơn đau trong thời gian gần đây chưa chắc có nghĩa nồng độ axit uric đã đạt mục tiêu điều trị. Người bệnh vẫn cần theo dõi xét nghiệm và sử dụng thuốc đúng chỉ định.

Xem thêm: Bệnh Gout là gì? Tất cả những thông tin về bệnh Gout.

Người đang có cơn gout cấp hoặc gout tái phát

Khi đang xuất hiện cơn gout cấp với biểu hiện đau dữ dội, sưng, nóng và đỏ khớp, người bệnh nên thận trọng hơn với các thực phẩm chứa purin, trong đó có lươn. Trong giai đoạn này, có thể tạm thời lựa chọn những nguồn đạm ít purin hơn như trứng hoặc sữa ít béo nếu phù hợp với sức khỏe, thay vì ăn nhiều thịt lươn và các thực phẩm giàu purin khác.

Đối với người thường xuyên tái phát cơn gout hoặc có axit uric chưa được kiểm soát, nên trao đổi với bác sĩ về chế độ ăn và kế hoạch điều trị lâu dài.

Đặc biệt, nếu khớp đột ngột sưng nóng đỏ, đau dữ dội, nhất là khi kèm sốt, cần được thăm khám sớm để loại trừ những nguyên nhân nguy hiểm khác như nhiễm trùng khớp, thay vì tự cho rằng triệu chứng chỉ do ăn lươn.

Người có axit uric cao nên ăn lươn như thế nào?

Nếu tình trạng sức khỏe cho phép, người có axit uric cao vẫn có thể đưa lươn vào thực đơn. Tuy nhiên, cần chú ý đến khẩu phần, cách chế biến và những thực phẩm ăn kèm để tránh làm tăng lượng purin không cần thiết.

Kiểm soát khẩu phần và lượng purin trong cả bữa ăn

Người có axit uric cao nên ưu tiên khẩu phần lươn nhỏ thay vì ăn một lượng lớn trong cùng một bữa. Có thể tham khảo khoảng 50–75 g thịt lươn cho một lần ăn nếu không có yêu cầu hạn chế đặc biệt từ bác sĩ. Đây chỉ là mức khẩu phần minh họa thận trọng, không phải lượng đã được chứng minh an toàn cho tất cả người mắc gout.

Chẳng hạn, nếu sử dụng số liệu của lươn Nhật Bản là 92,1 mg purin/100 g, thì 50–75 g thịt lươn tương ứng khoảng 46–69 mg purin. Tuy nhiên, phép tính này không phản ánh chính xác hàm lượng purin của mọi loại lươn, đặc biệt là lươn đồng Việt Nam.

Ngoài lượng lươn, cần xem xét các thực phẩm khác trong cùng bữa. Một bữa ăn vừa có lươn, thịt đỏ, hải sản và rượu bia sẽ không phù hợp bằng một bữa gồm lượng lươn vừa phải, cơm và rau xanh. Người bệnh cũng không nên chỉ tập trung tính purin trong từng món mà bỏ qua chế độ ăn hằng ngày, cân nặng, tình trạng bệnh và việc tuân thủ điều trị.

Ưu tiên cách chế biến đơn giản, ít dầu mỡ

Cách chế biến không làm lươn trở thành thực phẩm không chứa purin, nhưng có thể giúp kiểm soát lượng dầu mỡ, muối và các nguyên liệu đi kèm.

Người có axit uric cao có thể tham khảo những cách chế biến sau:

• Cháo lươn: Sử dụng lượng thịt lươn vừa phải, kết hợp với gạo và rau phù hợp. Tránh thêm quá nhiều thịt, nước hầm xương hoặc nguyên liệu giàu purin khác.

• Lươn hấp: Có thể kết hợp với gừng, hành và gia vị vừa đủ. Cách chế biến này không cần nhiều dầu mỡ.

• Lươn xào rau: Ưu tiên rau xanh, sử dụng ít dầu và không ăn quá nhiều thịt lươn trong một lần.

• Lươn om chuối đậu: Có thể cân nhắc nếu kiểm soát lượng lươn, thịt ba chỉ và các nguyên liệu khác. Không nên coi món ăn này là lựa chọn ít purin chỉ vì có chuối xanh và đậu phụ.

Đối với các món có nước dùng, cần lưu ý rằng một phần purin có thể hòa tan vào nước trong quá trình nấu. Một nghiên cứu năm 2018 về sự thay đổi hàm lượng purin khi chế biến thực phẩm ghi nhận một số hợp chất purin từ thịt gà có thể đi vào nước luộc. Tuy nhiên, nghiên cứu này không trực tiếp đo lượng purin trong nước luộc lươn.

Vì vậy, người cần hạn chế purin nên tránh sử dụng quá nhiều nước dùng cô đặc từ thịt, cá hoặc lươn. Đồng thời, không nên hiểu rằng chỉ cần luộc bỏ nước là có thể loại bỏ hoàn toàn purin trong thực phẩm.

Tránh kết hợp lươn với quá nhiều thực phẩm giàu purin và rượu bia

Một nguyên tắc quan trọng khi xây dựng thực đơn cho người axit uric cao là cân đối tổng thể bữa ăn, thay vì chỉ quan tâm đến một món. Ví dụ, nếu bữa chính đã có lươn, có thể kết hợp cùng cơm, rau luộc hoặc rau hấp. Không cần bổ sung thêm nhiều thịt đỏ, nội tạng hay hải sản trong cùng bữa.

Bên cạnh đó, nên hạn chế bia rượu và đồ uống chứa nhiều đường fructose. Những yếu tố này có thể ảnh hưởng bất lợi đến việc kiểm soát axit uric và bệnh gout. Đặc biệt, không nên áp dụng chế độ ăn quá nhiều đạm với mục đích giảm cân nhanh nếu chưa được tư vấn phù hợp, bởi cách lựa chọn nguồn đạm và tình trạng sức khỏe của mỗi người có thể khác nhau.

Ngoài việc hạn chế lươn, người axit uric cao cần lưu ý gì?

Việc kiểm soát axit uric không chỉ phụ thuộc vào ăn lươn hay kiêng một loại thực phẩm cụ thể. Người bệnh cần kết hợp nhiều biện pháp để hạn chế các yếu tố có thể góp phần làm tăng axit uric và nguy cơ tái phát gout.

Trước hết, nên duy trì chế độ ăn đa dạng, ưu tiên rau xanh, trái cây nguyên quả với lượng hợp lý, ngũ cốc và những nguồn đạm phù hợp như trứng, sữa ít béo. Đồng thời, hạn chế ăn quá nhiều nội tạng, một số loại thịt và hải sản giàu purin.

Người có thừa cân hoặc béo phì nên kiểm soát cân nặng theo hướng từ từ, bền vững. Tránh nhịn ăn kéo dài hoặc giảm cân quá nhanh vì có thể gây biến động chuyển hóa không có lợi.

Uống đủ nước cũng cần thiết để duy trì hoạt động bình thường của cơ thể và chức năng bài tiết. Tuy nhiên, lượng nước phù hợp còn phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe, đặc biệt ở người suy thận, suy tim hoặc đang được bác sĩ yêu cầu hạn chế dịch.

Quan trọng hơn, nếu đã được chẩn đoán gout và có chỉ định dùng thuốc hạ axit uric, người bệnh cần tuân thủ điều trị và theo dõi xét nghiệm định kỳ. Không tự ý ngừng thuốc khi hết đau khớp hoặc thấy chỉ số axit uric cải thiện.

Theo hướng dẫn của Viện Y tế và Chăm sóc Quốc gia Anh (NICE), hiện chưa đủ bằng chứng cho thấy một chế độ ăn cụ thể có thể bảo đảm ngăn ngừa cơn gout hoặc làm giảm axit uric máu. Vì vậy, chế độ ăn là một phần trong quản lý bệnh, không phải phương pháp thay thế điều trị y khoa.

Người có axit uric cao kéo dài, gout tái phát, bệnh thận hoặc tiền sử sỏi tiết niệu nên được đánh giá và tư vấn riêng để có kế hoạch kiểm soát phù hợp.

Có nên sử dụng thêm sản phẩm hỗ trợ sức khỏe xương khớp và tiết niệu?

Bên cạnh việc điều chỉnh chế độ ăn và duy trì lối sống lành mạnh, một số người quan tâm đến các sản phẩm bổ sung nhằm hỗ trợ sức khỏe xương khớp và đường tiết niệu. Tuy nhiên, cần hiểu rõ rằng sản phẩm bổ sung không thay thế thuốc hạ axit uric hoặc phương pháp điều trị gout đã được bác sĩ chỉ định.

Viên uống Super Urinary Gout Support – Wealthy Health

Super Urinary Gout Support là sản phẩm của thương hiệu Wealthy Health, được giới thiệu với các thành phần từ thảo dược kết hợp khoáng chất, hướng đến hỗ trợ sức khỏe đường tiết niệu và một số biểu hiện khó chịu nhẹ ở khớp theo thông tin công bố của thương hiệu.

Tại Việt Nam, sản phẩm được giới thiệu và phân phối bởi Công ty TNHH XNK HQM thông qua Wealthy Health Việt Nam. Theo thông tin từ Wealthy Health Australia, mỗi viên có các thành phần đáng chú ý như chiết xuất tỏi, hạt cần tây, ngải đắng, bột nước ép anh đào chua, chiết xuất nam việt quất, magie, kẽm và kali.

Thương hiệu mô tả một số công dụng hỗ trợ sức khỏe đường tiết niệu và hỗ trợ giảm đau nhức khớp nhẹ theo truyền thống sử dụng thảo dược phương Tây. Những thông tin này không đồng nghĩa sản phẩm đã được chứng minh lâm sàng có khả năng hạ axit uric máu hoặc điều trị khỏi bệnh gout.

Người trưởng thành đang quan tâm đến sản phẩm có thể tìm hiểu thêm về thành phần, công dụng được công bố và hướng dẫn sử dụng tại trang chính thức: Tìm hiểu viên uống Super Urinary Gout Support của Wealthy Health

Người đang sử dụng thuốc điều trị gout, có bệnh lý nền hoặc đang dùng nhiều loại thuốc khác nên trao đổi với bác sĩ trước khi bổ sung sản phẩm. Phụ nữ mang thai, đang cho con bú hoặc có khả năng mang thai không nên sử dụng nếu không có hướng dẫn chuyên môn phù hợp. Sản phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.

Câu hỏi thường gặp

Người bị gout có ăn được cháo lươn không?

Người bị gout đang ổn định có thể cân nhắc ăn cháo lươn với lượng thịt lươn vừa phải nếu chế độ ăn điều trị cho phép. Nên hạn chế thêm nước hầm xương cô đặc, nhiều thịt hoặc các nguyên liệu giàu purin khác. Người đang có cơn gout cấp nên thận trọng và ưu tiên hướng dẫn dinh dưỡng của bác sĩ.

Người bị gout có ăn được miến lươn không?

Miến lươn không phải món ăn bắt buộc phải kiêng trong mọi trường hợp. Tuy nhiên, cần chú ý lượng lươn, cách chế biến và nước dùng. Miến lươn chiên giòn hoặc có nhiều dầu mỡ cũng có thể làm tăng năng lượng của bữa ăn, không thuận lợi cho người cần kiểm soát cân nặng.

Lươn đồng và lươn biển có hàm lượng purin giống nhau không?

Không nên mặc định các loại lươn có hàm lượng purin giống nhau. Thành phần purin có thể khác nhau theo loài, bộ phận và cách chế biến. Số liệu 92,1 mg/100 g thường được dẫn từ nghiên cứu trên lươn Nhật Bản, chưa thể coi là giá trị chính xác của lươn đồng tại Việt Nam.

Ăn lươn xong bị đau khớp có phải do gout không?

Không thể kết luận chỉ dựa vào việc đau khớp xuất hiện sau khi ăn lươn. Đau khớp có nhiều nguyên nhân, trong đó có gout, chấn thương, viêm khớp do nguyên nhân khác hoặc nhiễm trùng khớp. Nếu xuất hiện đau dữ dội, sưng nóng đỏ khớp, đặc biệt kèm sốt hoặc khó vận động, người bệnh cần được khám sớm để xác định nguyên nhân và điều trị phù hợp.

Kết luận

Người có chỉ số axit uric cao có ăn được lươn không còn phụ thuộc vào tình trạng bệnh và chế độ ăn của từng người. Lươn có chứa purin nhưng không phải thực phẩm bắt buộc phải kiêng hoàn toàn trong mọi trường hợp.

Với người chỉ tăng axit uric hoặc mắc gout đang được kiểm soát tốt, có thể cân nhắc ăn lượng lươn vừa phải, lựa chọn cách chế biến phù hợp và tránh kết hợp quá nhiều thực phẩm giàu purin trong cùng bữa. Ngược lại, người đang có cơn gout cấp hoặc axit uric chưa được kiểm soát nên thận trọng hơn.

Quan trọng nhất, việc kiểm soát axit uric cần dựa trên chế độ ăn cân đối, lối sống phù hợp, theo dõi sức khỏe và điều trị y khoa khi cần thiết, thay vì chỉ tập trung kiêng một món ăn riêng lẻ.