Tư vấn sản phẩm
Chỉ số acid uric bao nhiêu thì bị gout?
Không có một mức acid uric duy nhất mà chỉ cần vượt qua là có thể kết luận một người mắc gout. Acid uric trong máu tăng cao làm tăng khả năng hình thành và lắng đọng tinh thể urat, nhưng nhiều người có acid uric cao vẫn chưa mắc gout. Ở người đang có các dấu hiệu nghi ngờ gout, chỉ số acid uric từ 360 µmol/L, tương đương 6 mg/dL trở lên, có thể hỗ trợ chẩn đoán; tuy nhiên bác sĩ vẫn cần kết hợp triệu chứng, tiền sử và các xét nghiệm cần thiết trước khi đưa ra kết luận.
Một trong những tình huống thường gặp sau khi nhận kết quả xét nghiệm là thấy chỉ số acid uric được đánh dấu cao và lo lắng rằng mình đã mắc gout. Thực tế, mối quan hệ giữa acid uric và gout không đơn giản theo kiểu “vượt một con số nhất định là mắc bệnh”.
Để hiểu đúng kết quả xét nghiệm, cần phân biệt ba vấn đề: acid uric có cao so với khoảng tham chiếu hay không, người bệnh có biểu hiện của gout hay không và chỉ số mục tiêu cần đạt nếu đã được chẩn đoán gout.
Xem thêm: Top 5 loại thuốc hỗ trợ điều trị Gout của Úc nổi tiếng trên thị trường
Acid uric cao có đồng nghĩa với bị gout không?
Không. Acid uric cao và bệnh gout có mối liên quan chặt chẽ nhưng không phải là hai khái niệm giống nhau. Acid uric được hình thành khi cơ thể phân giải purin – một chất có sẵn trong tế bào và cũng có trong nhiều loại thực phẩm. Phần lớn acid uric được hòa tan trong máu, đi qua thận và được đào thải ra ngoài qua nước tiểu.
Khi cơ thể tạo ra quá nhiều acid uric hoặc thận không đào thải đủ, nồng độ acid uric trong máu có thể tăng lên. Tình trạng này được gọi là tăng acid uric máu. Ở một số người, khi nồng độ urat duy trì ở mức cao, các tinh thể urat có thể hình thành và lắng đọng trong khớp hoặc các mô. Phản ứng viêm do những tinh thể này gây ra là cơ sở của các cơn gout điển hình.
Tuy nhiên, quá trình này không xảy ra ở tất cả những người có acid uric cao. Một người có thể có kết quả acid uric vượt khoảng tham chiếu trong nhiều năm mà chưa từng xuất hiện cơn gout. Ngược lại, chỉ số acid uric đo ngay trong một cơn gout cấp đôi khi không cao như dự kiến. Vì vậy, không nên tự chẩn đoán gout chỉ dựa vào một phiếu xét nghiệm acid uric.
Chỉ số acid uric bao nhiêu được xem là cao?
Khoảng tham chiếu acid uric có thể khác nhau giữa các phòng xét nghiệm do phương pháp đo, giới tính, độ tuổi và quần thể tham chiếu. Vì vậy, cách đơn giản nhất để xác định kết quả của mình có cao hay không là đối chiếu với khoảng tham chiếu được in trực tiếp trên phiếu xét nghiệm.
Nhiều người dễ nhầm lẫn giữa “acid uric cao” và “mức acid uric chẩn đoán gout”. Đây là hai vấn đề khác nhau. Có thể hiểu đơn giản như sau:
| Kết quả hoặc ngưỡng | Ý nghĩa cần hiểu |
|---|---|
| Nằm trong khoảng tham chiếu của phòng xét nghiệm | Chỉ số không được đánh dấu tăng tại thời điểm xét nghiệm. Điều này không hoàn toàn loại trừ gout nếu đang có triệu chứng điển hình |
| Cao hơn khoảng tham chiếu | Có tình trạng tăng acid uric máu, nhưng chưa đủ căn cứ để khẳng định mắc gout |
| Từ 360 µmol/L, tương đương 6 mg/dL trở lên ở người có triệu chứng nghi gout | Có thể hỗ trợ bác sĩ xác nhận chẩn đoán lâm sàng |
| Dưới 360 µmol/L trong lúc đang có cơn nghi gout | Chưa đủ để loại trừ gout; có thể cần xét nghiệm lại sau khi cơn cấp đã ổn định |
| Dưới 360 µmol/L ở người đang điều trị hạ urat | Là mục tiêu thường được sử dụng trong quá trình kiểm soát gout |
| Dưới 300 µmol/L, tương đương 5 mg/dL | Có thể được cân nhắc làm mục tiêu ở một số trường hợp gout nặng hơn |
Theo hướng dẫn của Viện Quốc gia về Chăm sóc và Chất lượng Y tế Anh, ở người có triệu chứng và dấu hiệu nghi ngờ gout, nồng độ urat huyết thanh từ 360 µmol/L, tương đương 6 mg/dL trở lên, có thể được sử dụng để hỗ trợ chẩn đoán lâm sàng. Nếu chỉ số thấp hơn mức này trong lúc đang có cơn cấp nhưng bác sĩ vẫn nghi ngờ gout, xét nghiệm có thể được thực hiện lại ít nhất 2 tuần sau khi cơn gout đã ổn định.
Điều quan trọng cần nhớ là 360 µmol/L hay 6 mg/dL không phải một “vạch ranh giới” mà vượt qua là chắc chắn mắc gout.
Vậy chỉ số acid uric bao nhiêu thì bị gout?
Không thể xác định gout chỉ bằng một con số acid uric. Chẩn đoán gout thường bắt đầu từ những biểu hiện lâm sàng đặc trưng, chẳng hạn như cơn đau khớp xuất hiện đột ngột, khớp sưng, nóng, đỏ và rất nhạy cảm khi chạm vào. Khớp bàn – ngón chân cái là vị trí thường gặp, nhưng gout cũng có thể xuất hiện ở mắt cá chân, đầu gối, cổ tay, ngón tay hoặc các khớp khác.
Khi người bệnh có triệu chứng phù hợp, xét nghiệm acid uric giúp bác sĩ củng cố đánh giá. Nếu chẩn đoán vẫn chưa rõ, bác sĩ có thể cân nhắc kiểm tra dịch khớp để tìm tinh thể urat hoặc sử dụng phương pháp chẩn đoán hình ảnh phù hợp.
Nói cách khác: Acid uric cao cho biết nguy cơ hình thành tinh thể urat tăng lên, còn chẩn đoán gout cần chứng minh rằng quá trình lắng đọng tinh thể đã gây ra bệnh trên lâm sàng. Đây cũng là lý do hai người có cùng chỉ số acid uric có thể có tình trạng hoàn toàn khác nhau: một người đã xuất hiện nhiều cơn gout, trong khi người còn lại chưa từng đau khớp.
Acid uric 420, 450, 500 hay 600 µmol/L có phải gout không?
Các con số 420, 450 hoặc 500 µmol/L thường xuất hiện trên kết quả xét nghiệm và khiến nhiều người lo lắng. Những mức này cho thấy acid uric có thể đang cao, nhưng không có mức nào trong số đó tự động đồng nghĩa với chẩn đoán gout. Để dễ hình dung:
| Chỉ số acid uric | Xấp xỉ theo mg/dL | Cách hiểu phù hợp |
|---|---|---|
| 420 µmol/L | 7,1 mg/dL | Có thể cao hơn khoảng tham chiếu của nhiều phòng xét nghiệm nhưng chưa đủ để kết luận gout |
| 450 µmol/L | 7,6 mg/dL | Acid uric tăng; cần xem thêm triệu chứng và các yếu tố nguy cơ |
| 500 µmol/L | 8,4 mg/dL | Acid uric tăng rõ, nhưng một kết quả đơn lẻ vẫn không thể xác định đã mắc gout |
| 600 µmol/L | 10,1 mg/dL | Mức tăng đáng kể, nên được đánh giá nguyên nhân và nguy cơ liên quan; vẫn không thể chỉ dựa vào con số này để chẩn đoán gout |
Ví dụ, một người có acid uric 500 µmol/L nhưng hoàn toàn không có tiền sử cơn đau, sưng, nóng, đỏ khớp sẽ được đánh giá khác với người có cùng kết quả xét nghiệm nhưng đã nhiều lần xuất hiện cơn đau dữ dội ở khớp bàn – ngón chân cái.
Do đó, thay vì chỉ hỏi “chỉ số của tôi có vượt ngưỡng gout không?”, câu hỏi hữu ích hơn là:
- Acid uric của tôi có cao so với khoảng tham chiếu hay không?
- Tôi đã từng có triệu chứng nghi ngờ gout chưa?
- Chỉ số này có tăng kéo dài qua nhiều lần xét nghiệm không?
- Tôi có bệnh thận, sỏi tiết niệu hoặc đang sử dụng thuốc có thể ảnh hưởng đến acid uric không?
Những thông tin này giúp bác sĩ đánh giá nguy cơ chính xác hơn nhiều so với việc chỉ nhìn vào một con số.
Đang lên cơn gout nhưng acid uric không cao có thể xảy ra không?
Có. Nồng độ acid uric trong máu có thể thay đổi trong thời gian xảy ra cơn gout cấp. Vì vậy, một kết quả dưới 360 µmol/L hay 6 mg/dL trong thời điểm khớp đang đau, sưng không đủ để loại trừ hoàn toàn gout.
Nếu các triệu chứng rất điển hình nhưng acid uric đo trong cơn cấp lại thấp, hướng dẫn của Viện Quốc gia về Chăm sóc và Chất lượng Y tế Anh khuyến nghị có thể xét nghiệm lại ít nhất 2 tuần sau khi cơn gout đã ổn định.
Đây là lý do người đang có triệu chứng không nên tự kết luận rằng “acid uric bình thường nên chắc chắn không phải gout”.
Acid uric cao có cần uống thuốc ngay không?
Không phải cứ phát hiện acid uric cao là cần sử dụng thuốc hạ acid uric. Quyết định điều trị phụ thuộc vào việc người bệnh đã thực sự mắc gout hay mới chỉ tăng acid uric máu, số lần xuất hiện cơn gout, có hạt tophi hay không, tình trạng khớp, chức năng thận, tiền sử sỏi tiết niệu và nhiều yếu tố khác.
Ở những người chỉ có tăng acid uric nhưng chưa từng xuất hiện cơn gout hoặc hạt tophi, việc sử dụng thuốc hạ acid uric thường không được áp dụng một cách máy móc chỉ vì kết quả xét nghiệm cao.
Đối với người đã mắc gout, thuốc hạ urat được cân nhắc nhiều hơn khi bệnh tái phát thường xuyên, có hạt tophi hoặc đã xuất hiện tổn thương khớp do gout. Sau cơn gout đầu tiên, một số yếu tố như bệnh thận mạn từ giai đoạn 3, acid uric trên 9 mg/dL hoặc tiền sử sỏi tiết niệu cũng có thể ảnh hưởng đến quyết định điều trị.
Hướng dẫn của Hội Thấp khớp Hoa Kỳ cũng nhấn mạnh rằng việc bắt đầu thuốc hạ urat cần dựa trên tình trạng bệnh và yếu tố nguy cơ, chứ không sử dụng một ngưỡng như 13 mg/dL làm tiêu chuẩn chung cho tất cả mọi người.
Vì vậy, người có acid uric cao không nên tự mua thuốc hạ acid uric để uống nếu chưa được đánh giá và hướng dẫn phù hợp.
Người đã mắc gout nên duy trì acid uric ở mức bao nhiêu?
Đây là một khái niệm khác hoàn toàn với “acid uric bao nhiêu thì bị gout”. Khi người bệnh đã được chẩn đoán gout và bác sĩ quyết định điều trị hạ urat, mục tiêu là đưa nồng độ acid uric xuống đủ thấp để hạn chế sự hình thành và tạo điều kiện cho các tinh thể urat đã lắng đọng dần được hòa tan.
Mục tiêu thường được sử dụng là:
- Dưới 360 µmol/L, tương đương dưới 6 mg/dL đối với phần lớn người đang điều trị gout.
- Có thể cân nhắc dưới 300 µmol/L, tương đương dưới 5 mg/dL ở người có hạt tophi, viêm khớp gout mạn hoặc vẫn thường xuyên xuất hiện cơn gout dù đã đạt mức dưới 6 mg/dL.
Đây là mục tiêu điều trị, không phải ngưỡng để tự chẩn đoán bệnh. Do đó, không nên nhầm câu “người mắc gout nên duy trì acid uric dưới 6 mg/dL” với câu “trên 6 mg/dL là mắc gout”.
Khi xét nghiệm thấy acid uric cao nên làm gì?
Một kết quả acid uric cao chưa phải lý do để hoảng loạn, nhưng cũng không nên bỏ qua nếu tình trạng lặp lại nhiều lần hoặc đi kèm triệu chứng.
1. Kiểm tra khoảng tham chiếu trên phiếu xét nghiệm
Hãy xem kết quả của bạn đang cao bao nhiêu so với giới hạn mà phòng xét nghiệm cung cấp. Không nên chỉ so sánh với một con số đọc được trên internet vì khoảng tham chiếu giữa các cơ sở có thể khác nhau.
2. Xem lại các triệu chứng ở khớp
Đặc biệt chú ý nếu đã từng xuất hiện cơn đau khớp đột ngột, dữ dội kèm sưng, nóng hoặc đỏ, nhất là ở ngón chân cái, bàn chân, mắt cá chân hoặc đầu gối. Thông tin về thời gian bắt đầu cơn đau, vị trí khớp và số lần tái phát rất hữu ích khi đi khám.
3. Không tự dùng thuốc hạ acid uric
Thuốc điều trị gout cần được lựa chọn và điều chỉnh dựa trên tình trạng cụ thể. Việc tự sử dụng, tự tăng giảm liều hoặc dừng thuốc có thể làm việc kiểm soát bệnh trở nên khó khăn hơn.
4. Xem lại những yếu tố có thể liên quan
Nồng độ acid uric có thể chịu ảnh hưởng bởi chức năng thận, cân nặng, rượu bia, chế độ ăn, một số bệnh lý chuyển hóa và một số loại thuốc. Người có acid uric cao kéo dài nên trao đổi với bác sĩ để xác định yếu tố nào thực sự liên quan đến trường hợp của mình thay vì chỉ tập trung kiêng một vài loại thực phẩm.
5. Theo dõi lại theo hướng dẫn của bác sĩ
Không có một lịch xét nghiệm 2–3 tháng áp dụng cho tất cả mọi người. Tần suất kiểm tra phụ thuộc vào việc bạn chỉ tăng acid uric, đang được chẩn đoán gout hay đang trong giai đoạn điều chỉnh thuốc. Khi đang tăng liều thuốc hạ urat để đạt mục tiêu, bác sĩ có thể cần theo dõi chỉ số thường xuyên hơn.
Khi nào người có acid uric cao nên đi khám?
Nên chủ động đi khám nếu acid uric tăng kéo dài qua nhiều lần xét nghiệm, đặc biệt khi đi kèm một trong những tình trạng sau:
- Đau khớp xuất hiện đột ngột và dữ dội.
- Khớp sưng, nóng hoặc đỏ.
- Các cơn đau khớp tương tự tái phát nhiều lần.
- Xuất hiện cục hoặc khối bất thường quanh khớp có khả năng là hạt tophi.
- Có bệnh thận mạn.
- Có tiền sử sỏi tiết niệu.
- Acid uric tăng đáng kể và chưa rõ nguyên nhân.
Đặc biệt, một khớp đột ngột đau, sưng, nóng, đỏ kèm sốt hoặc cảm giác toàn thân không khỏe không nên mặc định là gout. Một số bệnh lý khác, trong đó có viêm khớp nhiễm khuẩn, cũng có thể gây biểu hiện tương tự và cần được đánh giá y tế sớm.
Giới thiệu Super Urinary Gout Support Wealthy Health
Bên cạnh chế độ sinh hoạt và phương án điều trị được bác sĩ chỉ định, người có nhu cầu sử dụng thêm sản phẩm bổ sung có thể tìm hiểu Super Urinary Gout Support của Wealthy Health. Sản phẩm có công thức gồm một số thành phần như chiết xuất tỏi, cần tây, ngải cứu cùng magie, kali và kẽm. Người dùng nên xem kỹ thành phần, hướng dẫn sử dụng, đối tượng sử dụng và các thông tin liên quan trên trang sản phẩm trước khi lựa chọn.
Lưu ý: Sản phẩm này là thực phẩm bổ sung, không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. Người đang mắc gout, có bệnh nền, đang sử dụng thuốc hoặc có acid uric tăng cao nên trao đổi với bác sĩ hoặc nhân viên y tế phù hợp trước khi sử dụng thêm sản phẩm bổ sung.
Một số câu hỏi thường gặp về chỉ số acid uric và gout
Acid uric cao nhưng không đau khớp có phải gout không?
Chưa thể kết luận là gout. Trường hợp acid uric tăng nhưng chưa từng có cơn gout hoặc hạt tophi có thể thuộc nhóm tăng acid uric máu không triệu chứng. Bác sĩ sẽ cân nhắc chỉ số xét nghiệm cùng tiền sử, bệnh nền và các yếu tố nguy cơ trước khi đưa ra hướng xử lý.
Acid uric dưới 6 mg/dL có chắc chắn không bị gout không?
Không. Nếu xét nghiệm được thực hiện trong lúc đang có cơn gout cấp, chỉ số acid uric có thể thấp hơn bình thường. Khi triệu chứng rất điển hình nhưng kết quả dưới 6 mg/dL, bác sĩ có thể yêu cầu xét nghiệm lại sau khi cơn cấp đã ổn định.
Acid uric 500 µmol/L có cần uống thuốc không?
Không thể quyết định sử dụng thuốc chỉ dựa vào mức 500 µmol/L. Đây là mức acid uric tăng, nhưng quyết định điều trị còn phụ thuộc vào việc người bệnh đã mắc gout hay chưa, số lần tái phát, tình trạng thận, sỏi tiết niệu, hạt tophi và các yếu tố liên quan khác.
Đã mắc gout thì acid uric bao nhiêu là tốt?
Đối với người đang điều trị hạ urat, mục tiêu thường là dưới 360 µmol/L, tương đương dưới 6 mg/dL. Một số người có bệnh nặng hơn có thể được bác sĩ đặt mục tiêu thấp hơn, chẳng hạn dưới 300 µmol/L hay 5 mg/dL.
Kết luận
Acid uric là một chỉ số quan trọng trong đánh giá và kiểm soát bệnh gout, nhưng không có một con số acid uric duy nhất có thể dùng để kết luận tất cả mọi người đã mắc gout.
Kết quả acid uric cao cho thấy nguy cơ hình thành và lắng đọng tinh thể urat tăng lên, nhưng chẩn đoán gout cần được đặt trong bối cảnh triệu chứng, tiền sử và đánh giá y khoa. Ngay cả các mức 420, 450, 500 hay 600 µmol/L cũng không nên được sử dụng riêng lẻ để tự chẩn đoán bệnh hoặc tự quyết định dùng thuốc.
Nếu acid uric tăng kéo dài hoặc xuất hiện các cơn đau, sưng, nóng, đỏ khớp, việc đi khám để xác định nguyên nhân và có hướng xử lý phù hợp sẽ có giá trị hơn nhiều so với chỉ tập trung vào một con số trên phiếu xét nghiệm.
Nguồn tham khảo: